banner27

banner28

banner26

Erzurum'da 165 adet kale tespit edildi

Akademisyenler, Urartuların 'geçitler ülkesi' olarak adlandırdığı Erzurum'da, 165 adet tarihi kale bulunduğunu tespit etti.

KÜLTÜR - SANAT 21.06.2022, 13:06 21.06.2022, 23:25
Erzurum'da 165 adet kale tespit edildi

Atatürk Üniversitesinden görevli bir grup öğretim üyesi ve akademisyen, Anadolu'nun en eski yerleşim yerlerinden birisi olan, Paleolitik dönemden başlayarak çok sayıda medeniyete ev sahipliği yapan Erzurum'daki kalelere ilişkin 24 yıl önce yüzey araştırması başlattı.

Halen süren araştırmada, başta Erzurum Kalesi olmak üzere günümüze kadar ayakta kalan ve bazıları restore edilerek gün yüzüne çıkartılan, bir kısmının da kalıntılarına rastlanılan kalelerin sadece Anadolu için değil Kafkaslar, İran ve Orta Asya için önem arz ettiği belirlendi.

Erzurum'da tespit edilen 165 kalenin birçoğunun bölgede kazanılan güç dengesini elde tutma, doğal su kaynaklarına hakim olma amacıyla yapıldığı saptandı.

Manas Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Alpaslan Ceylan başkanlığındaki araştırmada, Tarihi İpek Yolu üzerinde yer alan şehirdeki söz konusu tarihi kalelerin büyük çoğunluğu "Erzurum'un Eskiçağ Kaleleri" adlı kitapta toplandı.

Araştırmaya katılan Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi ve Eski Çağ Tarihçisi Doç. Dr. Yavuz Günaşdı, AA muhabirine, araştırmaların 1998'de başladığını ve halen devam ettiğini anlatarak, kentteki kale sayısının 300'e ulaşabileceğini söyledi.

Çalışmanın sadece şehrin kale sayısını ortaya çıkarmadığını, çok farklı bulgulara da rastladıklarını belirten Günaşdı, "Erzurum'un dünyada iklimi orta kuşakta olan, rakım itibarıyla 2 bin metrenin üstünde kurulmuş en kalabalık şehirlerden birisi olduğunu söyleyebiliriz. Erzurum, bu özelliği bakımından önemli bir şehir çünkü tarih boyunca şehir bu yapısı üzerine şekillenmiştir." dedi.

- "Urartular Erzurum'u 'yüksek ülke' veya 'geçitler ülkesi’ olarak tanımlamış"

Günaşdı, araştırmalara başlanan ilk dönemde 140 kalenin tespit edildiğini söyledi.

Urartular'ın Erzurum'a büyük önem verdiğini ifade eden Günaşdı, şöyle konuştu:

"Aras, Fırat ve Çoruh nehirlerinin kaynağı Erzurum'dan çıkıyor. Bu üç nehir Erzurum’a ve geçtiği yerlere hayat vermiş, doğal güzellikler ile vadiler ve doğal yollar oluşturmuştur. Bu doğal yollar üzerinde kalelerin olduğu yapılan araştırmalarla ortaya çıkmıştır. Özellikle Urartular buraya çok önem vermiştir. Buna Urartu yazıtlarında rastlamak mümkün. Urartular Erzurum'u 'yüksek ülke' veya 'geçitler ülkesi’ olarak tanımlamış.”

Erzurum'un bulunduğu konum itibariyle tarihten beri Kafkaslar, Orta Asya, İran ve Anadolu'nun stratejik geçiş güzergahında olduğunu, yüksek dağlarla çevrili olması sebebiyle bir çok zorlu geçidin burada bulunduğunu anlatan Günaşdı, bu sebeple kalelerin tarihte bölgenin kontrolü ve güvenliği için önemli olduğunu vurguladı.

Günaşdı, Urartuları takip eden dönemler ve öncesinde de kentte farklı kaleler yapıldığını dile getirdi.

STRATEJİK NOKTALARA İNŞA EDİLMİŞ 

Şehrin var olmasını sağlayan boğazları korumak için yapılan kalelerin stratejik noktalara inşa edildiğini vurgulayan Günaşdı, şunları kaydetti:

"Bu yüksek ülkeyi, su yatakları ile doğal yolları korumak için nehir boylarına çok sayıda kaleler inşa edilmiş. Araştırmalarda bu stratejik noktalara yapılan kale sayısı 165'i buldu. Kaleler arasında idari kale ve karakol kaleleri bulunuyor. İdari kalelerden birisi Pasinler ilçesindeki kale, diğerleri Köprüköy ilçesindeki Avnik, Uzunahmet kaleleri, Çat yolu üzerindeki Tepeköy olarak bilinen yerdeki Pir Ali Baba Kalesi. Bu kalelere hem boyutları hem konumları itibarıyla idari kale diyebiliriz. Erzurum'da geçitleri korumak için yapılan kaleler de var. Erzurum'u Kafkaslara bağlayan 'Gürcü Boğazı' var, burayı korumak için Gürcü Boğazı kaleleri var. Akdağ köyü civarında yapılan Akdağ kaleleri, Aşkale yolunda 'Aşkale Boğazı'nı kontrol etmek için Küçük Çağdarış Kalesi var."

Günaşdı, Erzurum'un konumu itibarıyla Anadolu'ya açılan kapı olduğunu belirterek, geçmişte bu güzergahtaki güvenliğin kentteki Pasinler, Köprüköy ve Horasan'a inşa edilen kalelerle sağlandığını söyledi.

ERZURUM ANADOLU'NUN KALESİ

Araştırmaların, kalelerin, Demir Çağı, Orta Çağ ve Yakın Çağ’da da kullanıldığını ortaya koyduğunu anlatan Günaşdı, şöyle devam etti:

"Anadolu'yu İran'a bağlayan Pasinler yolu üzerindeki Eskişehir Tepe Kalesi gibi stratejik öneme sahip olan kaleler var. Erzurum tarihinin Eski Çağ'dan itibaren başlatıyoruz ama daha öncesi olduğunu biliyoruz. Ortaya çıkarılan kaleler Erzurum'un, Eski Çağ'dan itibaren hep korunması gereken coğrafya olduğunu gösteriyor. Orta Asya, İran, Kafkaslar üzerinden gelen yolların birleşme noktası olan Erzurum'u Anadolu'nun kalesi gibi görmek yanlış olmaz. Zaten halk arasında kullanılan 'Erzurum Anadolu'nun kalesidir' tabiri var. Araştırmalar devam ediyor ve halen coğrafyanın yarısını tamamlamış değiliz. Tahminlerimize göre buradaki kale sayısı 300'ün üzerinde."

Günaşdı, kentteki Alaybeyi höyük kazılarının da Erzurum'un tarihine yeni bir ışık tuttuğunu, ortaya çıkan buluntuların kentin geçmişini milattan önce 4700'lere kadar götürdüğünü söyleyerek, kazılarda ortaya çıkan Türklere özgü mezarların olduğu kurganların ise şehirde Ön Türkler'e ait önemli bilgilere ulaşmayı sağladığını sözlerine ekledi.

Kaynak: Anadolu Ajansı
banner33
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31