banner27

banner28

banner26

06.11.2021, 13:55

Her “dem”de beşer, erdemde insan olmak…

İnsanın kendine dışarıdan bakması zor bir iştir. Bu işin hakkından gelmek erdemli insana has bir iş zaten.

Kendine dışarıdan bakabilmek akla hayale gelmeyen olağanüstü bilgiler verir insana. “Meğer kazın ayağı öyle değilmiş.” dersiniz. Bu işin kıymetini bilen birine, “Süpermen olmayı mı istersin yoksa kendini dışarıdan görebilmeyi mi?” diye sorsalar eminim ki kendini dışarıdan görebilme yetisine sahip olmayı isteyecektir.

İnsanın kendini dışarıdan maddeten ve suret itibarıyla izlemesini kastetmiyorum tabii ki. Onu aynalar, kameralar, röntgen ve x ray cihazları pekâlâ yerine getiriyor. Demek istediğim sureti de içermekten ziyade daha çok siret anlamında bir projeksiyon. Ve de dıştan içe doğru olan bir bakışı kastediyorum.

Psikoloji bilimi ışığında bu işi yapanlar var. Bununla ilgili psikanaliz, hipnoz vesaire kullanılan yöntemler var ama bu yöntemlerde siz kendinizi dışarıdan izlemiyorsunuz. Siz kendinizi dışarıdan birinin izlemesine müsaade ediyorsunuz, kaldı ki o da uzman kişinin ve metodun kapasitesiyle sınırlı.

İnsanın kendini dışarıdan izlemesi; bir iken birincisinin lehine iki kişi olma gücü demek. Yani siz aynı anda iki kişisiniz ama birliğinize, dirliğinize kuvvet kazandırmak adına, insan olmanın gerektirdiği en üst çıtaya çıkmak adına kuşbakışı eserinizi (yani kendinizi) seyrediyorsunuz. Tabii eserinizi seyretmek demek kusurlarınızı, eksiklerinizi görmek ve böylelikle kendinizi düzeltmek, doğrultmak, yontmak demek. Yani en esaslı eğitim.

Eskiler bunu nefsi öldürmek olarak alıyor ve bunu iman dairesi içinde yapıyorlardı. Modern dünyada ise bu tür çabalar mistik bir hüviyetle algılanıyor ve bir kısım sufi kişilere layık görülüyor ve umuma ait bir şey değilmiş gibi bir algı alanına hapsoluyor. Halbuki hayatı din bağlamında değerlendirmeyen biri için bile kendini tanımak, tartmak ve akabinde düzeltmek, yontmak bir çaba, bir ceht işi olarak önümüzde duruyor.

Örneğin bir ressam düşünelim. Resmini yapıyor ve resmin belli bir olgunluğa erdiği, onun bir taslaktan, bir eskizden artık sıyrılıp, tamamlanması gereken, tamamlanmasına birkaç basamak kalmış bir raddede bir bardak kahve alıp üç adım geri çıkıyor ve resmine uzaktan bakıyor.

Daha makro bir perspektiften daha bütüncül ve daha nesnel bir bakışla sanki o resmi kendi yapmamış gibi eleştirmen bir bakışla resminin eksiklerini fazlalarını tespit ediyor.

Bazı durumlarda her insan hipermetroptur zaten. İşte dediğimiz durumda burada resmin ressamdan ayrı bir nesne gibi değil de bizatihi ressamın kendisi olduğu durumdaki gibi olan bir şey.

İşte özeleştiri, empati gibi kavramlar bu dediğim havzadan beslenen kavramlar. Az veya çok her insanda kendini dışarıdan izleyebilme kabiliyeti muhakkak vardır. Bunun çok yönlü, komplekssiz, akıllıca ve hakkını vererek yapılma potansiyelinin genişlemesi de bu havzanın genişlemesi demek bir anlamda.

İnsanın kendini dışarıdan izlemesi elbette ki sıradan bir izleme faaliyeti değil. Bunu anlamlı kılan kişinin kendi kendini yontması, eksiklerini gidermesi, inşasına, inşaatına bizzat katılım göstermesi eksiğini gidermesine matuf bir çaba içine girmesini kaçınılmaz kılan bir şey.

Zira insan etrafını hep kendini uyuşturan, haklı çıkaran, olumlayan durumlarla ve insanlarla doldurur. Mesela en iyi arkadaşımız bizi en çok olumlayan arkadaşımızdır. Sürekli sırtımızı sıvazlayan, seven, takdir eden kabahatimizi, noksanımızı bize söyleyip bizi silkelemek, eleştiri kırbacını vurmak yerine noksanımızı okşamayı vazife addeden, bizdeki marazın meşruiyet kazanmasını varlığıyla temin eden kişi bizim yarenimizdir.

Şöhreti ise artık siz düşünün…                                                                         

Günümüz dünyasında insan daha bir yalnızdır ve yalnızlık kutsanmak ister.

Yalnızlık enaniyet besler.

Yalnız insanı sapkınlık bekler (kendini toplumda kişiler ve durumlarla kıyaslamaktan mahrum insan toplumun tarihsel süreç içinde edindiği kazanımlar manzumesine uzak oluşundan ötürü şizofren ve tutarsız yollara rağbet edebilir ve bir süre sonra bu yolda sebat etmek zorunda kalıp onulmaz yaralarla baş başa kalabilir.) teknoloji, dijital çağ, modernleşme ve akabinde yalnızlaşan insan evladı madem tek başına kalmıştır kendini izlemeyi, okumayı bilmelidir.

İçine dönmeyen insan sathidir, beşerdir ve “Ölen hayvan imiş aşıklar ölmez.” dediği gibi şairin insanlığı sadece biyolojik bir yapıdır. 

Nitelik çıtasını yükseltmeyi görev edinmek ve yine bu anlamda “aşık” olarak yaşamak ve ölmek ise erdemle yani bir anlamıyla kendimizi biricik meselemiz yapmakla mümkün.

Bereket bulaşsın aşınıza, iyilik bulaşsın işinize deyip noktayı koyuyorum.

Yorumlar (2)
Zihniye 3 hafta önce
Inan seni cok tebrik ediyorum oglum harika bir taxi ve dusunceydi seninle gurur duydum nacizane ilkokul ogretmenin olarak basarilar diliyorum
İnan 3 hafta önce
Çok tesekkür ederim hocam. Ellerinizden öpüyorum. Sevgi ve hürmetler
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 14 23
6. Tottenham 13 22
7. M. United 14 21
8. Wolverhampton 14 21
9. Brighton 14 19
10. Leicester City 14 19
11. Crystal Palace 14 16
12. Brentford 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7