banner27

banner28

banner26

Munzur Dağları'nda binlerce böcek ve bitki türü kaydedildi

Munzur Dağları'ndaki bitkilerin tozlaştırıcı böceklerle arasındaki ilişkisini araştıran Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'ndeki bir grup akademisyen, geçen yıldan bu yana 2 bin 648 böcek ile 955 bitki türünü kaydetti.

ERZİNCAN 16.06.2022, 11:00 16.06.2022, 11:39
Munzur Dağları'nda binlerce böcek ve bitki türü kaydedildi

EBYÜ Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Botanik Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Kandemir'in başkanlığındaki 6 akademisyen, 2 araştırmacı ve 2 bursiyer öğrenci, Munzur Dağları'ndaki bitki topluluklarında 'Polinatör (tozlaştırıcı) böcekler ve bitkiler arasındaki ilişkiyi' tespit etmek amacıyla Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) desteğiyle Nisan 2021'de çalışma başlattı.

Kandemir'in de yer aldığı 11 kişiden oluşan ekip, bu tarihten itibaren Munzur Dağları'nın uzantısı olan Ergan Dağı'ndaki 4 farklı yükseklik seviyesinde kurulan istasyonlar sayesinde 35 farklı alanda saha araştırması yaptı.

Gazi Üniversitesi ile Nezahat Gökyiğit Bahçesi'nden de birer araştırmacının destek verdiği ekip, 2 bin 648 böcek ile 955 bitki türünü kayıt altına aldı. Yıl sonunda tamamlanacak çalışmalarda yaklaşık 4 bin böcek türü ile bine yakın bitkinin kayıt altına alınması hedefleniyor. Bitkiler ile tozlaştırıcı böcekler hakkında elde edilen bilimsel veriler, rapor haline getirilerek TÜBİTAK’a sunulacak.

Prof. Dr. Ali Kandemir,  dünyadaki çiçekli bitkilerin yüzde 90'nın nesillerini devam ettirmek ve meyve verebilmek için böceklere ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Türkiye'de ilk kez bir dağda bulunan bitkilerin tozlaştırıcı böceklerle ilişkilerinin araştırıldığını anlatan Kandemir, şu bilgileri verdi:

“HEDEFİMİZ, 4 BİN BÖCEK VE BİNE YAKIN BİTKİYİ KAYIT ALTINA ALMAK”

"Türkiye'nin endemik bitki merkezlerinden olan Ergan Dağı'nda TÜBİTAK destekli proje yürütüyoruz. Ergan Dağı'nda 1500 metreden başlayıp yaklaşık 3 bin rakıma kadar 500'er metre rakım aralığındaki 4 istasyonda bulunan 35 farklı alanda çalışma yürütüyoruz. Bugüne kadar yaptığımız çalışmalara göre bitkilerin tozlaşmasında ya da üremesinde etkili olduğunu düşündüğümüz 2 bin 648 böcek ile 955 bitki türünü tespit edip kayıt altına aldık. Hedefimiz, 4 bin böcek ve bine yakın bitkiyi kayıt altına almak."

Kandemir, araştırmalarda ilginç bulgulara rastladıklarını belirterek, "Munzur ve Ergan'da, yaygın tozlaşmayı sağlayan böcekler var. Bunlardan birisi bal arıları. Dağın üst kesimlerine doğru yükseldikçe endemik bitki sayısında artış var. Gerek bizim tanımladığımız gerekse daha önce literatürlere geçmiş bazı endemik bitkilerin bir veya birkaç polinatörle uyum içerisinde olduğunu gördük. Yani oldukça özel olan çiçeklerin aynı zamanda özel polinatör böceklere sahip olduklarını keşfettik." diye konuştu.

Verilerin kayıt altına alındığını belirten Kandemir, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Arkadaşlarla saha çalışmamızda topladığımız bitki ve böcekleri üniversitemizde tasnif ediyoruz. Tasnif işleminde hangi bitki türüne hangi tozlaştırıcı böceklerin geldiğinin de kaydını tutuyoruz. Yaklaşık 1,5 yıllık gözlem ve araştırmamızda, bitki türlerinin çiçekleri özelleştiğinde onları tozlaştıran böcek sayılarının gittikçe azaldığını görüyoruz. Özellikle dağa özgü endemik bitkilerin bazılarına tozlaştırmak için tek bir böcek çeşidinin geldiğini fark ettik. Ergan Dağı'na özgü endemik dağ güzeli (scrophularia fatmae) bitkisini sadece bombus niveatus olarak bilinen bombus arısının, endemik tavşangözü (Onosma nana) bitkisinin bir başka bombus arısının, endemik kırbaşbatalağı bitkisinin (hedysarum erythroleucum) de sadece bal arısı olan apis melifera ile tozlaşması bu duruma örnektir."

Kandemir, Ergan Dağı'nda bitkileri tozlaştırıcı böcek gruplarının sinekler, arılar, kelebekler, güveler ve uğur böceğinin de aralarında bulunduğu kın kanatlılardan oluştuğuna işaret etti.

“TOZLAŞMADA İLİŞKİYİ BELİRLEYEN TARAF BİTKİDİR”

Bitkilerin tozlaştırıcı böceklere karşı reaksiyon içerisinde olduğunu dile getiren Kandemir, "Çiçeklerin böcek vücuduyla uyumlu fiziksel yapıları, görünümleri, büyüklükleri, böcekler için oluşturdukları polen ve nektar gibi ödüller ve salgıladıkları kokuların kimyasal içerikleri hangi böceklerin hangi bitkiyi ziyaret edeceğini veya onlardan uzak tutacağını belirleyen temel faktörlerdir. Bu yüzden her böcek her bitki çiçeğini ziyaret edemez. Tozlaşmada ilişkiyi belirleyen taraf bitkidir." ifadelerini kullandı.

"ERGAN DAĞI'NIN EN ETKİLİ TOZLAYICI BÖCEKLERİ BAL ARILARI"

Yükseklere çıkıldıkça bombus arıları ve sineklerin daha etkili tozlayıcılar olduğunun görüldüğünü anlatan Kandemir, şunları kaydetti:

"Araştırmalarımızda Ergan Dağı’nın en etkili tozlayıcı böceklerinin bal arıları olduğu anlaşılmıştır. İlkbahar başlangıcında düşük rakımlarda mavi-mor renkli çiçeklerin baskın olduğu, zamanla mavi-mor renkli çiçeklerin yerini sarı çiçekli bitki çeşitlerinin aldığı belirlenmiştir. Haziran ayı itibarıyla mavi-mor renkli çiçeklerin dağın zirvesine yakın yerlerde baskın olduğu tespit edilmiştir. Diğer çiçek karakterleri yanında, dağın alt seviyelerinden üstlere doğru mevsime bağlı çiçek renklerindeki bu değişimin böcek çeşitliliğini de değiştirdiği görülmüştür."

Prof. Dr. Ali Kandemir, gelecekte nadir ve yok olmaya yüz tutmuş endemik bitkilerin yeniden çoğaltılması için çalışmalarının önemli olduğunu vurguladı.

Kaynak: Anadolu Ajansı
banner33
Yorumlar (0)
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31